Sau hơn hai năm làm nghề độc lập, mình nhận ra có một câu hỏi thú vị mà ít người làm sáng tạo nội dung nhắc đến: Một client lý tưởng trông như thế nào?
Nghĩ lại thì mình đã và đang may mắn được làm việc với nhiều client như thế, nên nay thử một lần ngồi viết ra những phẩm chất tuyệt vời của họ – những người mà sau khi dự án kết thúc, mình cứ tiếc hùi hụi và ước sẽ được gặp thêm nhiều người như họ.
Nếu bạn cũng đang làm nghề sáng tạo nội dung, hy vọng bài viết này sẽ giúp bạn nhận ra mình đang may mắn đến mức nào khi gặp một client như vậy. Và nếu gặp rồi, hãy giữ họ thật kỹ. Họ hiếm hơn mình từng nghĩ. Còn mình thì, viết ra cũng là một cách gửi lời đến vũ trụ. Vì mình trót yêu sách rồi, nên lâu lâu xin phép được “yêu sách” với vũ trụ một chút. Biết đâu sẽ thêm nhiều doanh nhân, chuyên gia, tác giả hay doanh nghiệp cùng tần số tìm đến nhau.
Một là: ai giỏi gì làm nấy, tự giác tự chủ. Mình luôn thích làm việc với những người có mức độ “trưởng thành” cao về mặt nhận thức. Không ai cần ai phải thúc ép ai. Điều rất tuyệt vời khi làm việc với những người như thế này là bạn sẽ rất an tâm tập trung tuyệt đối vào phần việc của mình. Các bên cho nhau thời gian tập trung sâu, không khiến cho người khác bị sao nhãng bởi những tin nhắn, cuộc gọi… trông chừng, thúc ép, nhắc nhở… Để rồi sau một quãng thời gian hạn định cho trước như vài tiếng, nửa ngày, một – hai ngày, cả đội họp lại, chỉ việc trưng ra thành quả mình đã làm được. Cảm giác nhẹ đầu vô cùng. Luôn xem nhau là những người có trách nhiệm, thay vì những người vị thành niên cần được trông chừng, nhắc nhở. Mình nhớ có lần mình và ê-kíp chụp hình một anh doanh nhân thuộc nhóm dẫn đầu trong lĩnh vực anh đang hoạt động. Lúc bạn trợ lý hỏi ê-kíp rằng có cần phải thay đổi nội thất để chụp hình cho thoáng không gian hay không, anh đã nhanh tay ngăn bạn lại, bảo: “Em cứ để các bạn làm chuyên môn của mình, đừng can dự vào.” Mình lập tức hiểu vì sao anh lại thành công như vậy. Hoàn toàn không phải ngẫu nhiên. Tiết kiệm công sức của mình để người khác tập trung làm chuyên môn của họ là cách vừa giúp người vừa giúp mình.
Hai là: nói được làm được. Trước đây mình cứ nghĩ điều này phải là lẽ dĩ nhiên. Mình luôn cho rằng, việc nhắc nhở người khác phải giữ lời nói của họ là một việc gì đó hết sức ngớ ngẩn. Nhưng sau này tấm chiếu này đã được trải nhiều hơn, mình mới thấy cái điều tưởng như dĩ nhiên này hoá ra lại hiếm hoi hơn mình nghĩ. Nhiều người nói ra một câu, một ý chỉ để… cho có mà thôi. Còn việc làm hay không lại là chuyện khác (ô mai gớt). Nhiều người nói với đối tác rằng “sáng mai gửi lại file”, nhưng đến chiều mai hoặc sáng mốt họ vẫn chưa gửi lại và không báo gì. Đáng buồn hơn, chuyện này dần trở thành “chuyện thường ngày ở huyện” mà mình và cả đội ngũ cộng sự của mình phải chấp nhận. Một lần nữa, họ muốn đối tác phải trông chừng, nhắc nhở họ như nhắc những đứa trẻ nhớ làm bài tập về nhà. Nói ra nghe hơi nặng nhưng mình thực sự đã nghĩ như vậy.
Ba là: hành xử sang trọng, tập trung vào giá trị chứ không phải giá tiền. Tuy giá tiền rất quan trọng nhưng không nên là yếu tố quan trọng trước nhất và trên hết. Dù trong bất kỳ mối quan hệ nào, tình cảm hay công việc, mình luôn muốn các bên đối xử với nhau như những người có giá trị cao: tôn trọng thời gian và công sức của nhau, thay vì xem chất xám của người khác là món rẻ mạt, muốn lấy bao nhiêu thì lấy, muốn lấy lúc nào thì lấy, muốn đổi ý lúc nào thì đổi ý… Làm việc trong các đội ngũ làm nội dung, mình thấm thía điều này lắm. Thiết kế đã đi được nửa chặng đường thì client đổi ý. Rồi tới khi duyệt thành phẩm, chỉ phản hồi “không đạt”, ngoài ra không cho thêm bất kỳ manh mối nào về mong muốn của mình.
Bốn là, biết mình muốn gì, và truyền đạt được mong muốn đó. Trước đây mình cũng nghĩ chuyện này là đương nhiên. Và một lần nữa, cuộc đời vả vào mặt mình nhiều hơn một lần. Có những người cứ tuỳ tiện order khi trong đầu chưa hình dung ra mong muốn thực sự. Đặt đề bài đại khái, để rồi đợi đến khi nhận thành phẩm mới bắt đầu suy nghĩ nghiêm túc về mong muốn của mình. Đây cũng là một cách hiệu quả để… lãng phí thời gian và công sức của người khác. Còn về vấn đề truyền đạt không được mong muốn của mình, bạn sẽ thấy rất rõ điều này nếu bạn thường xuyên dùng AI để làm việc. AI chỉ làm lộ ra một sự thật vốn đã tồn tại từ trước. Bạn viết một câu lệnh đơn giản, rồi AI trả lại cho bạn một kết quả không hề giống gì với điều bạn hình dung ban đầu (đó là nếu bạn biết rõ mình muốn gì). Lúc đó, bạn mới nhận ra là bạn truyền đạt không rõ. Bất kỳ ai dùng AI đủ lâu và đủ kỹ đều hiểu, một câu lệnh mô tả đầy đủ điều kiện, mục đích, vai trò… đôi khi dài cả trang giấy là chuyện bình thường.
Năm là, tôn trọng khoảng thời gian nghỉ ngơi của nhau. Ngoài giờ làm việc như buổi tối và cuối tuần, bất đắc dĩ nếu phải tương tác thì tương tác ngắn gọn, rõ ràng, dễ hiểu để đối tác thuận tiện xử lý nhanh để còn dành thời gian cho bản thân và gia đình. Vì bây giờ gần như 100% công việc trong đều làm online, việc tương tác liên lạc đều thực hiện được 24/7 nên cái này đòi hỏi ý thức rất lớn từ đôi bên. Ai cũng cần có những khoảng tập trung, không những để làm việc mà còn để nghỉ ngơi, để chất lượng cuộc sống được nâng cao. Làm tập trung làm. Nghỉ tập trung nghỉ. Thời này tình trạng “nửa nạc nữa mỡ” ngày càng phổ biến: chúng ta làm trong lúc nghỉ và nghỉ trong lúc làm, chúng ta cũng không cho nhau được tập trung làm hay tập trung nghỉ, mà kêu réo nhau bất kể thời gian, không gian. Cách này thoạt trông tưởng nâng cao năng suất, nhưng thực ra là đang tiêu diệt năng suất, đặc biệt đối với những công việc liên quan sáng tạo cần vào trạng thái tập trung sâu để làm.
Thực ra thì vì mình cũng hiểu rằng, cái bất lợi của việc sống có nguyên tắc là dễ bị khổ tâm vì mong muốn áp đặt nguyên tắc của mình lên người khác. Dĩ nhiên, trong công việc không phải lúc nào mình cũng gặp được những client như vậy. Và mình cũng không nghĩ mình có quyền đòi hỏi điều đó. Nhưng vì đã từng may mắn được đồng hành với những con người luôn tôn trọng người khác trong công việc, nên mình cũng không thể giả vờ như chưa từng biết họ tồn tại.
Nếu bạn cũng đang làm nghề sáng tạo, và tình cờ gặp được một client như vậy, hãy giữ họ thật kỹ. Họ hiếm hơn mình từng nghĩ.
Còn mình thì… nếu vũ trụ có nghe thấy lời “yêu sách” này, mong sẽ tiếp tục gửi mình thêm những người như vậy. Mình ngày càng tin rằng, những công việc tạo ra thành quả tốt đẹp nhất thường bắt đầu từ những con người biết tôn trọng nhau.
