Mình ngày càng nhận ra mình thích deep talk hơn small talk. Mình thích những cuộc trò chuyện khiến đầu óc mở rộng thêm một chút và trái tim dịu dàng thêm một chút.
Nhưng trong đời sống thường ngày, không dễ tìm được người cùng “tần số” để nói về một cuốn sách yêu thích, một quan điểm còn đang hình thành, một giấc mơ đang ôm ấp hay cả những tham vọng điên rồ. Có lẽ vì vậy mà giai đoạn mình hay “coach dạo” trong dự án “Đôi cánh thiên thần” thực ra không chỉ giúp người khác mà còn để được ở trong những cuộc trò chuyện sâu 1-2 tiếng – nơi mình chỉ khơi gợi để họ nói ra điều giấu rất kỹ trong lòng và nhắc họ nhớ về “đôi cánh thiên thần” xinh đẹp của chính họ.
Mình thích chuỗi phim Before của Richard Linklater cũng vì lý do đó. Các nhân vật hầu như chẳng trải qua biến cố kịch tính nào. Họ chỉ đi bộ, ngồi tàu, ngồi quán cà phê, và nói chuyện. Nhưng chuyện nào cũng sâu. Họ nói về tình yêu, thời gian, niềm tin, những hoài nghi và cả những điều rất nhỏ bé trong đời sống. Không có cao trào lớn, không có cú twist ngoạn mục. Chỉ có hai hoặc nhiều con người hiện diện và đối thoại. Và bằng cách nào đó, người xem vẫn bị cuốn đi hàng giờ hàng giờ. Điều giữ chân khán giả của phim Linklater chưa bao giờ là kịch tính, mà là chiều sâu của nội dung.
Có lần mình nghe một cô bạn kể rằng cô ấy có vài chục người bạn có thể deep talk cùng. Mình ghen tỵ lắm. Nhưng gần đây, có lẽ vũ trụ nhìn thấy mong muốn đó mà mang đến cho mình thêm nhiều người bạn cùng thích deep talk. Một buổi sáng, mình và Thuỷ nói về sự chú tâm khi làm việc, rồi mình kể về những vết nứt trên vỏ bánh mì trong Suy Tưởng của Marcus Aurelius, rằng cái đẹp đôi khi nằm trong chính sự bình thường của cuộc sống. Một buổi chiều, mình phỏng vấn ngẫu hứng với anh Harvey về kỳ vọng cho YES và kể về sự kết nối kỳ lạ với một con người tưởng tượng ở phía bên kia Trái đất. Một buổi tối, Thuý ghé nhà lấy sách, tụi mình nói chuyện hơn 3 tiếng về Nam Cao, về thử thách, về những con người đi qua cuộc đời mà quên cả thời gian. Hoá ra deep talk không đến từ may mắn gặp trúng người “cùng hệ”, mà bắt đầu từ việc một trong hai người dám mở lòng để đi sâu trước.
Mình cũng nhớ một cuộc trò chuyện gần đây với một người bạn, khi mình nói được điều đã muốn nói từ rất lâu nhưng luôn sợ làm bạn buồn. Khi mình chọn cách nói chân thành và không phán xét, bạn không buồn, và còn chia sẻ thêm góc nhìn của bạn. Khoảnh khắc đó mình hiểu ra: chúng ta không hề thiếu bạn bè, chúng ta chỉ thiếu những cuộc trò chuyện mình được phép không phải diễn. Một cuộc trò chuyện đủ chú tâm, đủ sâu và đủ chân thành thực sự làm cả hai trưởng thành hơn, thay vì chỉ dừng lại ở trao đổi thông tin.
Mình không che giấu kỳ vọng rằng mỗi cuộc trò chuyện dù ở bàn nhậu, bàn trà, quán cà phê hay ngoài vỉa hè đều có thể thú vị. Để thú vị, mình phải dùng cả trí não lẫn trái tim mà giao tiếp: dùng não để diễn đạt cho rõ, dùng tim để chạm vào phần chân thật của chính mình và người đối diện. Và có lẽ vì thế, với mình, một cuộc trò chuyện tinh tế thật sự là một vườn địa đàng, như lời ví von mình từng thấy và rất thích trong cuốn sách Flow – Dòng Chảy. Vườn địa đàng ấy nằm giữa hai con người đang hiện diện trọn vẹn và lắng nghe nhau bằng tất cả sự tôn trọng.
Lần cuối cùng bạn có một cuộc trò chuyện khiến bạn phải im lặng nhiều giây để suy nghĩ là khi nào?
Ngày mai, nếu gặp một người quen, bạn có dám hỏi họ một câu sâu hơn bình thường một chút, và ở lại đủ lâu để nghe câu trả lời thật?
